نورالژی پس سری (اکسیپیتال نورالژی)

نورالژی پس سری یا اکسیپیتال درد شدید در پس سر است که با درد در یک یا دو طرف سر، درد پشت چشم‌،حساسیت پوست به لمس و حساسیت به نور همراه است. سردرد یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها است؛ اما اکسیپیتال نورالژی، نوع ویژه و نادری از سر درد است که هر ساله از هر صدهزار نفر، دو یا سه نفر به آن مبتلا می‌شود. با وجود اینکه این نوع سردرد، در میان افراد به اندازه سایر انواع سردردها شایع نیست؛ ولی در صورت بروز، دردناک است و نیاز به درمان دارد. اکسیپیتال نورالژی وضعیتی است که در آن اعصاب پس سری که از پوست سر عبور می کنند، آسیب دیده یا ملتهب می شوند.

این موضوع باعث سردردهایی می شود که در قسمت بالایی گردن، پشت سر یا پشت گوش است. درد ناشی از نورالژی پس سری در مقایسه با انواع میگرن دوام ندارد. هدف از درمان نورالژی اکسیپیتال کاهش درد است. مداخلات می توانند جراحی یا روش غیرجراحی باشند. با مراجعه به متخصصین درد میتوان تا حد زیادی درد ناشی از این بیماری را کاهش داد و کنترل کرد.

علت درد پشت سر

علت اصلی این عارضه آسیب به اعصاب موجود در پوست پشت سر است. این آسیب می تواند به دلایل مختلف مانند مانند ضربه، ملتهب شدن عصب، سفت شدن عضلات اطراف عصب و … باشد. در بسیاری از مواقع، پزشک نمی تواند علت دقیق این امر را تشخیص دهد؛ زیرا بیشتر آنها علت ناشناخته ای دارند. عارضه‌ها و شرایط متفاوتی عصب‌های اکسی پیتال را تحریک می‌کند و به نورالژی اکسی پیتال دامن می‌زند که در ادامه شایع‌ترین آنها را توضیح می‌دهیم:

• آسیب دیدگی

صدمه دیدن ناحیه گردن، مانند رگ به رگ شدن گردن در اثر تصادف یا آسیب دیدگی‌های دیگر به عصب‌های اکسیپیتال آسیب می‌زند و به عارضه اکسیپیتال نورالژیا دامن می‌زند.

• مشکلات عضلانی

گرفتگی عضلات گردن و پشت سر، تحت فشار قرار گرفتن یا گیرافتادگی عصب‌های اکسیپیتال را به دنبال دارد و منجر به سردرد اکسیپیتال می‌شود.

• ناراحتی‌های کمر و پشت بدن

مشکلات ستون فقرات، مانند آرتریت، ساییدگی دیسک (دژنراتیو) یا اسپوندیلوز و تومور باعث فشار آمدن به عصب‌های اکسیپیتال می‌شود.

• علل دیگر

عارضه‌های زیر نیز می‌تواند علت نورالژی اکسیپیتال باشد:

1. دیابت
2. نقرس
3. عفونت سیستمی

در بسیاری از موارد یک علت مشخص برای آسیب دیدن یا تحریک عصب‌های اکسیپیتال پس‌سری وجود دارد.

علائم نورالژی پس سری

نورالژی اکسیپیتال از جمله بیماری‌هایی است که بیمار در آن درد شدیدی را تجربه می‌کند. این درد که در این نوع از نورالژی حس می‌شود، همانند یک شوک الکتریکی کوبنده و تیز است که پشت سر حس خواهد شد. البته نورالژی اکسیپیتال علائم دیگری نیز دارد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد:

1. احساس درد در یک یا دو طرف سر
2. احساس درد در پشت چشم‌ها
3. حساس شدن پوست سر
4. حساسیت به نور
5. احساس درد شدید هنگام حرکت دادن گردن

نورالژی اکسیپیتال خطرناک است؟

در صورت داشتن درد پشت سر به ویژه اگر شدید، تکرار شونده و به نوعی طولانی باشد، بهتر است هرچه سریعتر برای بررسی و یافتن علت درد به پزشک مراجعه فرمایید تا از احتمال بروز آسیب های جدی و تخریب اعصاب پیشگیری به عمل آید. گاهی ممکن است، این درد خطرناک باشد، مخصوصاً زمانی که این درد ثانوی به پارگی عروق یا دایسکشن عروق چه ورتبرال و چه کاروتید مربوط باشد.

روش‌های تشخیص درد پشت سر

معاینه: از آنجا که بسیاری از انواع سردرد وجود دارند، اطمینان از مبتلا بودن به سردرد پشت سر ممکن است دشوار باشد. پزشک شما را مورد بررسی قرار خواهد داد و درباره‌ی سلامتتان از شما سؤال می‌کند.
آزمایشات تصویربرداری: پزشک برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد سردرد شما، احتمالاً با یک یا چند مورد زیر دقیق‌تر مشکل را مورد بررسی قرار می‌دهد:

1. اشعه‌ی ایکس: دوزهای جزئی و خفیفی از پرتو به منظور تصویربرداری از استخوان در گردن و ستون فقرات مورد استفاده قرار می‌گیرند.
2. اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT): چندین اشعه ایکس از زوایای مختلف گرفته می‌شوند و برای نشان دادن اطلاعات بیشتر نسبت به یک اشعه، با هم ترکیب می‌شوند.
3. اسکن تصویرسازی تشدید مغناطیسی (MRI): برای ایجاد تصاویر دقیق‌ از سر، گردن و ستون فقرات مورد استفاده قرار می‌گیرد.
4. انسداد عصبی: تزریقی است که داروی بی‌حسی را در عصب خاصی در پشت سر به کار می‌گیرد. اگر درد با انسداد عصبی از بین برود، به این معنی است که سر درد شما احتمالاً ناشی از یک مشکل عصبی در گردن است.
5. آزمایش خون: همچنین ممکن است برای اطمینان از اینکه مشکل درد ناشی از بیماری نیست، یک آزمایش خون از شما گرفته شود.

بهترین روشهای درمان درد پشت سر

• گرم کردن گردن
• استراحت در یک اتاق ساکت
• ماساژ عضلات گرفته و دردناک
• مصرف داروهای ضد التهاب بدون نسخه مانند ناپروکسن یا ایبوپروفن

اگر این موارد مؤثر نباشند، پزشک، داروهایی را تجویز خواهد کرد، شامل:

• شل کننده عضله
• داروهای ضد حمله مثل کربامازپین و گاباپنتین
• داروی ضد افسردگی
• انسداد عصبی و تزریق استرویید. انسداد عصبی که ممکن است پزشک برای تشخیص عارضه انجام دهد، می تواند درمانی کوتاه مدت نیز باشد.

انجام عمل جراحی، نادر است؛ اما در صورتی که درد با سایر درمان ها بهتر نشود یا دوباره برگردد، ممکن است یکی از گزینه ها باشد. جراحی شامل موارد زیر است:

1. کاهش فشار ناشی از رگ ها. پزشک می تواند درد را با یافتن و تنظیم عروق خونی که ممکن است به عصب فشار وارد کند، تسکین دهد.
2. تحریک عصب پس سری. پزشک از ابزاری به نام محرک عصبی برای وارد کردن پالس های الکتریکی به اعصاب پس سری استفاده می کند. این کار به مسدود کردن ارسال پیام های درد به مغز کمک می کند.