علائم دیسک گردن چیست و چطور می توان از آنها پیشگیری کرد؟

دیسک گردن یکی از مشکلات شایع در ناحیه ستون فقرات است که می‌تواند موجب درد شدید و اختلال در حرکات گردن شود. این مشکل معمولاً به دلیل فشار زیاد یا آسیب به دیسک‌های بین مهره‌ای گردن ایجاد می‌شود. دیسک گردن ممکن است به دلایل مختلفی مانند آسیب‌های ورزشی، فعالیت‌های سنگین یا افزایش سن رخ دهد. در این مقاله، به بررسی علت، خطرات و نشانه‌های دیسک گردن خواهیم پرداخت و روش‌های درمانی موجود را معرفی خواهیم کرد.

دیسک گردن چیست؟

دیسک گردن یا دیسک بین‌مهره‌ای گردنی، ساختارهایی هستند که در بین مهره‌های ستون فقرات گردن قرار دارند و به عنوان ضربه‌گیر عمل می‌کنند. این دیسک‌ها از یک هسته ژلاتینی و لایه‌ای خارجی ساخته شده‌اند و به کاهش فشار بر روی اعصاب و مفاصل کمک می‌کنند. وقتی این دیسک‌ها دچار آسیب یا تغییرات دژنراتیو شوند، ممکن است فشاری به عصب‌ها وارد کرده و موجب ایجاد درد، بی‌حسی یا ضعف در گردن، بازوها و دست‌ها شود. دیسک گردن می‌تواند به دلیل مواردی مانند آسیب‌دیدگی، بیماری‌های دژنراتیو یا افزایش سن دچار فتق یا بیرون‌زدگی شود. این وضعیت ممکن است نیاز به درمان‌های غیرجراحی یا در موارد شدیدتر جراحی داشته باشد.

علت دیسک گردن

علت دیسک گردن عمدتاً به تغییرات دژنراتیو ناشی از افزایش سن، آسیب‌های جسمی یا فشارهای مکرر به دیسک‌های بین‌ مهره‌ای گردنی بستگی دارد. به طور خاص، عوامل زیر می‌توانند منجر به ایجاد دیسک گردن شوند:

• چاقی: اضافه وزن و فشار اضافی بر روی ستون فقرات می‌تواند ریسک ابتلا به مشکلات دیسک گردن را افزایش دهد
• ژنتیک: برخی افراد به طور طبیعی مستعد ابتلا به مشکلات دیسک گردن به دلیل ساختار و ویژگی‌های ارثی ستون فقرات هستند
• افزایش سن: با گذشت زمان، دیسک‌های بین‌ مهره‌ای خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند و خشک می‌شوند، که موجب کاهش قابلیت جذب شوک و افزایش احتمال فتق یا بیرون‌ زدگی دیسک می‌شود
• آسیب‌های فیزیکی: ضربات و تصادفات، به‌ ویژه آسیب‌های ناشی از تصادفات رانندگی یا افتادن که از علت دیسک گردن در جوانی نیز هستند، می‌توانند به دیسک گردن فشار بیاورند و باعث پارگی یا بیرون‌ زدگی آن شوند
• استفاده بیش از حد و فشار مکرر: انجام حرکات تکراری یا نگه‌داشتن وضعیت‌های نادرست برای مدت طولانی (مانند نشستن طولانی‌مدت پشت میز یا کار با کامپیوتر) می‌تواند فشار زیادی به دیسک‌ها وارد کرده و موجب آسیب‌ دیدگی آنها شود

علائم دیسک گردن

علائم دیسک گردن ممکن است بسته به شدت مشکل و محل آسیب متفاوت باشد، اما معمولاً شامل موارد زیر هستند:

• اختلال در خواب: درد گردن می‌تواند خواب شبانه را مختل کند و فرد را از خواب بیدار کند
• سفتی گردن: احساس سفتی در ناحیه گردن که می‌تواند موجب کاهش دامنه حرکت و سختی در چرخاندن گردن شود
• درد در گردن: احساس درد مداوم یا ناگهانی در ناحیه گردن که ممکن است به شانه‌ها، پشت سر یا حتی قفسه سینه هم منتقل شود
• ضعف عضلانی: کاهش قدرت عضلات بازو یا دست‌ها که ممکن است باعث مشکل در بلند کردن اجسام یا انجام فعالیت‌های روزمره شود
• کاهش انعطاف‌ پذیری گردن: مشکل در حرکت دادن گردن به جهات مختلف، به ویژه زمانی که می‌خواهید به اطراف یا بالا و پایین نگاه کنید
• سردرد: سردردهایی که به ویژه در ناحیه پشت سر و گردن احساس می‌شوند. این سردردها معمولاً به دلیل فشار به اعصاب گردن رخ می‌دهند
• بی‌ حسی و گزگز: احساس بی‌ حسی یا گزگز در شانه‌ ها، بازوها، دست‌ها یا انگشت‌ها که می‌تواند نشان‌ دهنده فشار به عصب‌های گردنی باشد
• درد در بازوها یا دست‌ ها: درد یا سوزش که از گردن به بازوها، دست‌ها یا انگشت‌ها کشیده می‌شود. این درد ممکن است به صورت تیرکشیدن یا سوزش باشد
• احساس سوزش یا شوک الکتریکی: در برخی موارد، بیمار ممکن است احساس سوزش یا شوک الکتریکی در ناحیه گردن یا بازوها داشته باشد که به دلیل فشار به عصب‌ها است

خطرات دیسک گردن

خطرات دیسک گردن به شدت و محل آسیب دیسک بستگی دارد و می‌تواند از ناراحتی خفیف تا مشکلات جدی پزشکی متغیر باشد. مهم‌ترین خطرات عبارتند از:

• فشردگی ریشه عصبی: دیسک بیرون زده یا پارگی دیسک می‌تواند روی عصب‌ها فشار بیاورد و باعث درد، سوزش، بی‌حسی یا ضعف در دست‌ها و بازوها شود
• فلج عضلانی: در صورت فشار شدید و طولانی مدت روی عصب‌ها یا نخاع، ممکن است عضلات بازو یا دست‌ها ضعیف شده و توانایی حرکت کاهش یابد
• تشکیل فتق یا آسیب دائمی به دیسک: اگر درمان به موقع انجام نشود، دیسک آسیب دیده ممکن است به تدریج بدتر شود و نیاز به جراحی پیچیده پیدا کند
• درد مزمن و اختلال در خواب: درد طولانی مدت گردن و شانه‌ها می‌تواند کیفیت زندگی و خواب فرد را کاهش دهد و به مشکلات روانی مانند اضطراب یا افسردگی منجر شود
• مشکلات تنفسی و بلع: در موارد نادر، دیسک گردن ممکن است فشار بر نخاع یا اعصاب مهم وارد کند که کنترل تنفس و بلع را تحت تأثیر قرار دهد، و این وضعیت تهدید جدی برای زندگی است
• اختلال در تعادل و هماهنگی حرکتی: فشار به نخاع می‌تواند موجب کاهش تعادل و هماهنگی بدن شود و خطر سقوط یا آسیب‌های ثانویه را افزایش دهد که از علائم خطرناک دیسک گردن است

روش های تشخیص دیسک گردن

روش‌ های تشخیص دیسک گردن معمولاً با توجه به شدت علائم و بررسی بالینی انجام می‌شوند و شامل موارد زیر هستند:

• سی‌تی اسکن (CT Scan): زمانی که MRI قابل انجام نیست یا نیاز به جزئیات دقیق‌تر استخوانی است، از سی‌تی اسکن استفاده می‌ شود
• تصویربرداری با اشعه ایکس (X-Ray): برای بررسی ساختار استخوانی گردن و تشخیص تغییرات استخوانی، مانند آرتروز یا تنگی کانال نخاعی
• تصویربرداری با ام‌آر‌آی (MRI): رایج‌ترین روش برای تشخیص بیرون زدگی دیسک گردن و مشاهده پارگی یا فشار دیسک روی اعصاب و نخاع است
• آزمایش‌های تکمیلی: در برخی موارد، آزمایش خون برای رد کردن علل التهابی یا عفونی توصیه می‌شود، اگرچه برای دیسک گردن معمولی ضروری نیست
• میلوگرافی (Myelography): روشی کمتر رایج که شامل تزریق ماده حاجب به کانال نخاعی و سپس گرفتن تصویر با X-Ray یا CT برای بررسی فشار روی نخاع است
• الکترومیوگرافی (EMG) و مطالعه هدایت عصبی (NCS): برای ارزیابی عملکرد اعصاب و تشخیص اینکه کدام عصب تحت فشار است، از EMG و NCS استفاده می‌شود
• معاینه بالینی توسط پزشک: پزشک با بررسی گردن، شانه‌ها، بازوها و دست‌ها، میزان درد، ضعف عضلانی و بی‌حسی را ارزیابی می‌کند. همچنین دامنه حرکتی گردن و علائم عصبی مانند رفلکس‌ ها بررسی می‌ شود

ورزش برای دیسک گردن

ورزش‌های مناسب می‌توانند به کاهش درد و بهبود حرکت گردن در بیماران دیسک گردن کمک کنند. تمریناتی مانند کشش ملایم گردن، چرخش آهسته سر و تقویت عضلات شانه و پشت گردن مفید هستند. انجام ورزش‌ها باید تحت نظر پزشک یا فیزیوتراپیست باشد تا فشار روی دیسک افزایش پیدا نکند. این ورزش‌ها به ویژه بعد از جراحی، بهبود سریع‌تر را تسهیل می‌کنند و بخشی از مراقبت های بعد از عمل دیسک گردن با لیزر محسوب می‌شوند. رعایت نظم در تمرینات و خودداری از حرکات ناگهانی برای حفظ سلامت گردن ضروری است.

درمان دیسک گردن

درمان‌های مختلفی برای دیسک گردن وجود دارد که بسته به شدت آسیب و وضعیت بیمار انتخاب می‌شوند. در ادامه، برخی از روش‌های درمانی دیسک گردن آورده شده است:

• داروها: داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) برای کاهش التهاب و تسکین درد در دیسک گردن تجویز می‌شوند. این داروها معمولاً برای دردهای خفیف تا متوسط موثر هستند
• اوزون تراپی: در روش اوزون تراپی دیسک گردن ، اوزون به ناحیه آسیب‌ دیده دیسک گردن تزریق می‌شود تا التهاب و درد کاهش یابد. اوزون تراپی به بهبود وضعیت دیسک و تسکین علائم کمک می‌کند
• فیزیوتراپی: فیزیوتراپی شامل تمرینات خاص برای تقویت عضلات گردن و کاهش فشار بر دیسک‌ها می‌شود. این درمان به کاهش درد، بهبود انعطاف‌پذیری و تقویت عضلات پشتیبانی کننده از گردن کمک می‌کند
• لیزر درمانی: لیزر درمانی با استفاده از نور لیزر به ناحیه آسیب‌دیده تابیده می‌شود، که باعث کاهش التهاب، تسکین درد و تسریع فرآیند ترمیم بافت‌ها می‌شود. این روش غیرتهاجمی است و بدون نیاز به بستری انجام می‌شود
• بلوک عصبی یا تزریق اپیدورال: تزریق داروهای ضد التهابی به ناحیه اپیدورال یا اعصاب می‌تواند به کاهش درد شدید ناشی از دیسک گردن کمک کند. این درمان معمولاً برای بیمارانی که به داروهای خوراکی پاسخ نمی‌دهند، مفید است
• جراحی فیوژن ستون فقرات: در برخی موارد، پس از برداشتن دیسک آسیب‌ دیده، جراحی فیوژن برای تثبیت مهره‌های گردن و جلوگیری از حرکت اضافی انجام می‌شود. این جراحی برای بیماران با مشکلات شدید دیسک گردن توصیه می‌شود
• جراحی دیسک گردن (دیسککتومی): در صورت عدم پاسخ به درمان‌های غیرجراحی و وجود فشار شدید بر اعصاب، جراحی دیسک گردن ممکن است برای برداشتن دیسک آسیب‌ دیده و کاهش درد ضرورت یابد. این جراحی معمولاً به‌ عنوان گزینه آخر در نظر گرفته می‌شود

روش های پیشگیری از دیسک گردن

جلوگیری از دیسک گردن به عوامل مختلفی بستگی دارد که با رعایت آنها می‌توان از ایجاد مشکلات جدی گردن جلوگیری کرد. در ادامه به برخی از مهم‌ترین روش‌ها اشاره می‌کنیم:

• حفظ وزن سالم: اضافه وزن می‌تواند فشار زیادی به ستون فقرات و گردن وارد کند. با داشتن وزن سالم، فشار بر دیسک‌ها کاهش یافته و احتمال بروز دیسک گردن کاهش می‌یابد
• حمل اجسام به‌ درستی: حمل اجسام سنگین به روش صحیح، به‌ ویژه در هنگام بلند کردن یا جابجایی، از آسیب به گردن و دیسک‌ها جلوگیری می‌کند. در هنگام بلند کردن وزن، باید از پاها استفاده کنید نه از کمر و گردن
• استفاده از بالش مناسب: استفاده از یک بالش مناسب که حمایت کافی از گردن را فراهم کند، می‌تواند به کاهش درد گردن کمک کند. بالش باید نه خیلی بلند و نه خیلی کوتاه باشد تا گردن در طول شب در وضعیت طبیعی قرار گیرد
• پرهیز از حرکات ناگهانی و فشار زیاد: حرکت‌های ناگهانی گردن یا فشار اضافی بر آن می‌تواند باعث آسیب به دیسک‌های گردن شود. هنگام انجام فعالیت‌هایی که نیاز به خم شدن یا چرخش گردن دارند، باید دقت کرد تا از آسیب جلوگیری شود
• تقویت عضلات گردن: تقویت عضلات گردن با تمرینات فیزیوتراپی می‌تواند به کاهش فشار از روی دیسک‌ها کمک کند. تمرینات کششی و تقویتی گردن باعث بهبود قدرت و انعطاف‌پذیری عضلات می‌شود و از آسیب به دیسک‌های گردن جلوگیری می‌کند
• حفظ وضعیت صحیح بدن: یکی از مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از دیسک گردن، رعایت وضعیت صحیح بدن است. هنگام نشستن، سر را صاف و شانه‌ها را به حالت طبیعی نگه دارید. همچنین هنگام استفاده از کامپیوتر یا تلفن همراه، مراقب باشید که گردن خم نشود و صفحه نمایش در سطح چشم قرار گیرد
• استراحت مناسب و تغییر وضعیت: نشستن طولانی مدت یا وضعیت ثابت می‌تواند فشار زیادی به گردن وارد کند. بنابراین بهتر است به طور مرتب وضعیت خود را تغییر دهید و از نشستن‌های طولانی‌ مدت اجتناب کنید. همچنین استفاده از پشتی مناسب در هنگام نشستن می‌تواند به کاهش فشار کمک کند

دیسک گردن را جدی بگیرید

دیسک گردن یکی از مشکلات شایع است که می‌تواند باعث درد شدید و محدودیت حرکت در ناحیه گردن و شانه‌ها شود. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که دیسک‌های بین مهره‌های گردن دچار فتق یا آسیب شوند، که نتیجه آن فشرده شدن اعصاب و ایجاد درد و بی‌حسی در گردن، شانه‌ها و حتی دست‌ها است. اگر دیسک گردن درمان نشود، ممکن است به عوارض جدی‌تری مانند ضعف عضلات، مشکلات عصبی و کاهش حرکت در نواحی مختلف بدن منجر شود. عوارض دیسک گردن می‌تواند زندگی روزمره را به شدت تحت تاثیر قرار دهد و حتی در موارد شدید، نیاز به جراحی پیدا شود. بنابراین، درمان به‌ موقع و پیگیری دقیق این مشکل بسیار مهم است تا از پیشرفت بیماری و بروز عوارض بیشتر جلوگیری شود.