تزریق بلوک عصبی کمر برای تشخیص و درمان درد

کمردرد ناشی از مشکلات دیسک و درگیری اعصاب ستون فقرات می‌تواند باعث درد مداوم و محدودیت در فعالیت‌های روزمره شود. بلوک عصبی کمر یا بلاک عصبی کمر یکی از روش‌های کم‌تهاجمی برای تشخیص منشأ درد و کمک به تسکین آن است. در این روش، دارو در نزدیکی عصب درگیر تزریق می‌شود. تزریق بلوک عصبی کمر با توجه به علت درد و تشخیص پزشک می‌تواند برای مدیریت دردهای ناشی از مشکلات دیسک کمر و التهاب ریشه‌های عصبی مورد استفاده قرار بگیرد.

بلوک عصبی کمر چیست؟

بلاک عصبی کمر یک روش درمانی و تشخیصی کم‌تهاجمی است که در آن داروهایی مانند بی‌حس‌کننده موضعی و گاهی کورتیکواستروئید در نزدیکی عصب یا ساختار عصبی مرتبط با درد تزریق می‌شوند. هدف از این روش، کاهش انتقال پیام‌های درد و کمک به تسکین کمردرد است. بلوک عصبی بسته به محل تزریق و علت درد می‌تواند برای مدیریت درد ناشی از بیرون‌زدگی دیسک کمر، التهاب ریشه‌های عصبی و مشکلات مفاصل فاست استفاده شود.

در برخی موارد نیز پزشک از بلوک عصبی تشخیصی برای شناسایی منشأ اصلی درد و انتخاب روش درمانی مناسب استفاده می‌کند. ماندگاری اثر تزریق به نوع بلوک، داروی مصرفی و شرایط بیمار بستگی دارد. توضیحات دکتر نقره کار در مورد اثر بلاک عصبی کمر روی کاهش درد را در فیلم زیر ببینید.

انواع بلاک عصبی کمر برای کنترل درد

برای کنترل کمردرد، بسته به اینکه منشأ درد ریشه‌های عصبی، مفاصل ستون فقرات یا مفصل ساکروایلیاک باشد، از روش‌های تزریقی متفاوتی استفاده می‌شود. این روش‌ها با هدف شناسایی منبع درد یا کاهش انتقال پیام‌های درد انجام می‌شوند. انتخاب بهترین روش درمان دیسک کمر و کمر درد به معاینه، علائم بیمار و نتایج تصویربرداری بستگی دارد.

بلوک انتخابی ریشه عصبی

بلوک های انتخابی ریشه عصبی یکی از رایج ترین بلوک های عصبی نخاعی است. این روش برای درمان یا تشخیص درد کمر و پا، ناشی از آسیب ریشه‌های عصبی، مجموعه‌ای از اعصاب که از نخاع اصلی در سراسر ستون فقرات منشعب می‌شوند، استفاده می‌شود. یک ریشه عصبی فشرده یا تحریک شده می تواند منجر به درد پا شود که اکثر مردم آن را سیاتیک می نامند، اگرچه نام تخصصی آن رادیکولوپاتی است.

طبق گزارش دستورالعملی که در سال 2013 توسط انجمن پزشکان فوق تخصص درد آمریکا تصویب شد؛ واشاره دارد به این که اگرچه شواهد برای دقت تشخیصی بلوک‌های انتخابی ریشه عصبی محدود است، اما برای بیمارانی که منبع دردشان نامشخص است و در سطوح مختلف ستون فقرات رخ می‌دهد توصیه می‌شود.

بلوک های عصبی مفصل فاست کمر

اگر بر اساس یک معاینه فیزیکی، پزشک فوق تخصص درد مشکوک باشد که درد شما از مفاصل پشت ستون فقرات شما ناشی می شود، ممکن است بلوک عصبی فاست را توصیه کند. مفاصل فاست اتصالی بین استخوان های ستون فقرات در هر طرف و هر سطح مهره هستند. آنها با محدود کردن حرکات بیش از حد به ستون فقرات یکپارچگی می بخشند. مفصل فاست یک محل رایج برای آرتریت نخاعی است.

شواهد در ارتباط با نتایج انجام این بلوک عصبی حاکی از آن است که این روش برای تشخیص درد ناشی از مفصل فاست کمری خوب است: استاندارد در این روش بین 75 تا 100 درصد تسکین درد است، و برای بیمارانی که درد مفصل فاست تشخیص داده شده است توصیه می‌شود.

اما مراقب باشید: برخی تحقیقات نشان می دهد که در بیشتر موارد، بلوک عصبی مفصل فاست برای درد (نه تشخیص) مسکن های طولانی مدت ثابت شده ای برای درد نیستند؛ و بلوک عصبی فاست به تنهایی به احتمال زیاد نتایج پایداری به شما نخواهد داد.

بلوک عصبی در مفاصل ساکروایلیاک

بلوک عصبی مفصل ساکروایلیاک شامل تزریق استروئید داخل مفصلی ( نوعی که برای مفاصل فاست دردناک داده می‌شود) و تزریق‌های اطراف مفصل (داخل مفصلی به معنای «داخل مفصل»؛ اطراف مفصل به معنای «در اطراف مفصل» است). بوتاکس و استروئیدها معمولاً برای تزریق اطراف مفصل استفاده می شوند. بلوک عصبی ساکروایلیاک ، با تزریق بی‌حس کننده‌های موضعی داخل مفصل ساکروایلیاک، که 75 تا 100 درصد درد را تسکین می‌دهد، نتایج رضایت بخشی در پی دارد.

یکی دیگر از گزینه های درمانی نوروتومی پالسی یا معمولی با فرکانس رادیویی است. نوروتومی با فرکانس رادیویی گرما را به مفصل وارد می کند تا انتقال درد عصبی را قطع کند. یک مطالعه مروری در سال 2014 نشان داد که درمان‌ های رادیوفرکوئنسی به طور قابل توجهی درد را در کوتاه‌ مدت کاهش می‌ دهند، اما شواهد بیشتری برای نشان دادن اینکه آیا درمان‌ ها مزایای بلند مدت دارند یا خیر، مورد نیاز است.

بلوک عصبی اپیدورال کمر

اگر فتق دیسک یا رادیکولیت دیسک دارید، ممکن است پزشک شما بلوک عصبی اپیدورال را پیشنهاد دهد. بلوک عصبی اپیدورال نخاعی داروی استروئیدی را به فضای اپیدورال (ناحیه ای بین طناب نخاعی و کانال مهره ای و نزدیک نخاع)، وارد می کند. این روش غیرجراحی، بدون نیاز به برش و بستری بیمار، در کلینک درد، طی زمانی حدودا 15 دقیقه انجام می‌پذیرد. اگر پاسخ گویی بیمار به بلوک عصبی در این ناحیه مطلوب باشد؛ ممکن است تزریق مجدد توسط متخصص درد برای تمدید و افزایش بهبود درد صورت پذیرد. البته بسیاری از بیماران با یک الی دو جلسه بلوک عصبی اپیدورال، کاهش درد چشمگیری خواهند داشت و نیاز به تزریق مجدد برای این افراد وجود ندارد.

چه کسانی می توانند از تزریق بلوک عصبی کمر استفاده کنند؟

تزریق بلوک عصبی کمر برای افرادی مناسب است که به دلیل مشکلات ستون فقرات، مفاصل یا درگیری ریشه‌های عصبی دچار کمردرد شده‌اند و به تشخیص پزشک، این روش می‌تواند به کنترل درد یا شناسایی منشأ آن کمک کند. برخی از افرادی که ممکن است کاندیدای این درمان باشند عبارت‌اند از:

• افراد مبتلا به فتق یا بیرون‌زدگی دیسک کمر: در صورتی که بیرون‌زدگی دیسک باعث تحریک یا التهاب ریشه‌های عصبی و انتشار درد به پا شده باشد.
• افراد مبتلا به سیاتیک: کسانی که به دلیل درگیری عصب سیاتیک یا ریشه‌های عصبی کمری، درد از ناحیه کمر به باسن و پا انتشار پیدا می‌کند.
• افراد مبتلا به آرتروز مفاصل فاست: بیمارانی که درد آن‌ها ناشی از التهاب یا تغییرات فرسایشی مفاصل کوچک پشت مهره‌هاست.
• افراد مبتلا به التهاب ریشه‌های عصبی: بیمارانی که به دلیل تحریک یا التهاب اعصاب خارج‌شونده از ستون فقرات دچار درد، گزگز یا بی‌حسی می‌شوند.
• افراد مبتلا به درد مفصل ساکروایلیاک: افرادی که منشأ کمردرد آن‌ها مفصل اتصال ستون فقرات به لگن است.برای اینکه درباره علت درد مفصل ساکروایلیاک ، همچنین درمان های خانگی و کلینیکی این مشکل بدانید،‌ کلیک کنید.
• افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی کمری: در برخی بیماران، تزریق اپیدورال می‌تواند به کاهش درد انتشاری ناشی از التهاب ریشه‌های عصبی کمک کند.
• افراد مبتلا به کمردردهای مزمن با منشأ نامشخص: در مواردی که پزشک برای شناسایی دقیق‌تر منبع درد به بلوک عصبی تشخیصی نیاز دارد.

مراقبت های بعد از بلوک عصبی دیسک کمر چیست؟

رعایت مراقبت های بعد از تزریق بلوک عصبی کمر به کاهش عوارض احتمالی و بهبود روند کنترل درد کمک می‌کند. اگرچه بیشتر بیماران پس از تزریق می‌توانند در همان روز به خانه برگردند، بهتر است نکات زیر را بعد از درمان کمر درد رعایت کنند:

• استراحت در ساعات اولیه: پس از تزریق، مدتی استراحت کنید و از انجام فعالیت‌های سنگین خودداری کنید.
• پرهیز از رانندگی: تا زمانی که اثر داروی بی‌حسی کاملاً برطرف نشده است، رانندگی نکنید. در صورت دریافت داروی آرام‌بخش نیز طبق دستور پزشک از رانندگی خودداری کنید.
• اجتناب از فعالیت سنگین: برای مدت توصیه‌شده توسط پزشک، از بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن مکرر و ورزش‌های پرفشار خودداری کنید.
• مراقبت از محل تزریق: محل ورود سوزن را تمیز نگه دارید و از ماساژ یا وارد کردن فشار به آن خودداری کنید.
• مصرف داروها طبق دستور پزشک: داروهای تجویزشده را طبق برنامه مصرف کنید و بدون مشورت پزشک داروهای قبلی خود را قطع یا جایگزین نکنید.
• توجه به تغییرات درد: ممکن است درد در ساعات اولیه کاهش پیدا کند و پس از برطرف شدن اثر داروی بی‌حسی دوباره احساس شود. اگر کورتون تزریق شده باشد، اثر ضدالتهابی آن ممکن است چند روز بعد ظاهر شود.
• بازگشت تدریجی به فعالیت‌ها: پس از بهبود شرایط، فعالیت‌های روزمره و تمرین‌های توصیه‌شده توسط پزشک یا فیزیوتراپیست را به‌تدریج شروع کنید.

تزریق بلوک عصبی کمر توسط فوق تخصص درد

تزریق بلوک عصبی کمر یکی از روش‌های مداخله‌ای برای کنترل کمردردهای ناشی از مشکلات دیسک، التهاب ریشه‌های عصبی و اختلالات مفاصل ستون فقرات است. دکتر علی نقره‌کار، فوق تخصص درد در تهران، با بررسی علائم، سوابق پزشکی و نتایج تصویربرداری بیمار، منشأ احتمالی درد را ارزیابی کرده و در صورت مناسب بودن شرایط، نوع بلوک عصبی و محل تزریق را مشخص می‌کند.

سوالات متداول درباره بلوک عصبی کمر

بلوک عصبی کمر برای درمان چه بیماری هایی استفاده می‌شود؟

این روش برای کنترل برخی دردهای ناشی از فتق دیسک کمر، التهاب ریشه‌های عصبی، سیاتیک، آرتروز مفاصل فاست و مشکلات مفصل ساکروایلیاک استفاده می‌شود. نوع تزریق به منشأ درد بستگی دارد.

تزریق بلوک عصبی کمر چقدر طول میکشد؟

مدت زمان تزریق به نوع بلوک، محل موردنظر و نیاز به تصویربرداری بستگی دارد. بیشتر این روش‌ها به‌صورت سرپایی انجام می‌شوند.

آیا تزریق بلوک عصبی کمر درد دارد؟

ممکن است هنگام ورود سوزن یا تزریق دارو کمی سوزش، فشار یا ناراحتی احساس شود. معمولاً برای کاهش درد از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود.

اثر بلوک عصبی کمر چقدر ماندگاری دارد؟

ماندگاری اثر به نوع بلوک و داروی تزریقی بستگی دارد. اثر داروی بی‌حسی معمولاً کوتاه‌مدت است، اما اثر ضدالتهابی کورتون در صورت استفاده ممکن است بیشتر باقی بماند.

آیا بلوک عصبی دیسک کمر باعث درمان قطعی دیسک می‌شود؟

خیر. بلوک عصبی با هدف کاهش درد و التهاب انجام می‌شود و علت دیسک کمر را از بین نمی برد. این روش ممکن است به بیمار کمک کند فعالیت‌های روزمره و برنامه توان‌بخشی را بهتر دنبال کند.

بعد از تزریق بلوک عصبی کمر چه زمانی می توان راه رفت؟

بیشتر بیماران پس از برطرف شدن اثر بی‌حسی و بررسی وضعیت حرکتی می‌توانند با رعایت توصیه پزشک راه بروند. زمان شروع فعالیت به نوع تزریق و شرایط بیمار بستگی دارد.

آیا بعد از بلوک عصبی کمر درد بیشتر می‌شود؟

گاهی درد یا حساسیت محل تزریق برای مدت کوتاهی افزایش پیدا می‌کند. در برخی تزریق‌های حاوی کورتون نیز ممکن است تشدید موقت درد رخ دهد. درد شدید یا پیشرونده باید توسط پزشک بررسی شود.

بلوک عصبی کمر به چند جلسه تزریق نیاز دارد؟

تعداد جلسات برای همه بیماران یکسان نیست. برخی افراد با یک جلسه بهبود پیدا می‌کنند و برخی دیگر با توجه به نوع مشکل و میزان پاسخ به درمان به تزریق مجدد نیاز دارند. تکرار تزریق باید بر اساس ارزیابی پزشک باشد.

عوارض تزریق بلوک عصبی کمر چیست؟

درد و کبودی محل تزریق، بی‌حسی یا ضعف موقت و سردرد از عوارض احتمالی هستند. عفونت، خونریزی و آسیب عصبی نیز از عوارض نادر اما جدی محسوب می‌شوند.

چه پزشکی تزریق بلوک عصبی کمر را انجام می دهد؟

این روش توسط پزشک دارای آموزش و مهارت تخصصی در مداخلات درد انجام می‌شود. دکتر علی نقره‌کار، فوق تخصص درد در تهران، پس از بررسی وضعیت بیمار و تشخیص منشأ کمردرد، درباره مناسب‌بودن تزریق و نوع بلوک تصمیم‌گیری می‌کند.